Ä°skan Siyasetinin Sebepleri

Avsar Tarihi - Ä°skan Siyaseti

Etiketler: Afşar , Avşar , Göç , İskan , Osmanlı

Yukarıda görüldüğü gibi Osmanlı'nın iç iskan siyasetini oluşturan "Göç yüzünden boşalan yerler ve konar-göçerlerin yerleştirilmesini" gerek-tiren sebepler, dört grupta toplanabilir.

• Uzun savaÅŸlar sebebiyle meydana gelen iktisadi buhranlar (vergilerin artırılması, yeni vergilerin konması) : 17. Yüzyıl sonlarında Avusturya, Lehistan, Rusya ve Venedik ile yapılan ve 16 yıl süren savaÅŸların kaybedilmesi ve sonunda imzalanan Karlofça AntlaÅŸmasıyla bü-yük toprak kayıplarının yaÅŸanması, Osmanlı devletini idari, ekonomik, hu-kuki ve sosyal bakımlardan zora sokmuÅŸtu. Felaketle sonuçlanan bu olay-dan sonra Anadolu'da huzursuzluk çıkmış ve yer yer ayaklanmalar baÅŸ göstermiÅŸtir. Devlet bu karışıklıkları önlemek için uzun bir mücadeleye giriÅŸmiÅŸ, ancak bu mücadelede mali olarak büyük sıkıntıya düşmüştür. Gerek bu çabalar esnasında gerek savaÅŸların getirdiÄŸi ekonomik yük yü-zünden vergiler artırılmıştır. Bu olay Anadolu'nun bazı yerlerinde nüfus hareketlerine yol açmış ve halkın önemli bir kısmı yerini terk ederek ÅŸehir-lere göç etmiÅŸtir. Devlet, göçe sebep olan ÅŸartları ortadan kaldırmak yerine onları tekrar eski yurtlarına döndürmeye çalışmıştır. Ancak devlet bu çaba-larında baÅŸarılı olamayacaktır.
• Ä°syanlar ve eÅŸkıyalık hareketleri gibi iç karışıklıkların or-taya çıkardığı durum : Osmanlı tarihinde Celali Ä°syanları adıyla anılan bu karışıklıklar, devletin yaÅŸadığı göç hareketlerinin belli baÅŸlı sebepleri ara-sında yer alır. 1596 yılında baÅŸlayan ve 1775 yılına kadar devam eden bu isyanlar, halkın büyük bir çoÄŸunlukla yerini terk etmesine yol açmıştır. Öyleki Anadolu'nun bazı yerlerinde bir kazadaki köylerin genellikle % 90'ı boÅŸalmıştır. Uzun savaÅŸların yılgınlığı ve ağırlaÅŸan vergilere birde eÅŸkıyala-rın baskıları eklenince halkın göç etmesi kolaylaÅŸmıştır. Böylece halkın bir kısmı baÅŸka sancaklara giderek büyük ÅŸehirlere yerleÅŸmiÅŸtir. Celaliler, meydana getirdikleri bu asayiÅŸsizlik yanında, bir çok isyan da çıkarmışlar-dır. Gerek vergi adaletsizliÄŸi, gerek merkezi otoritenin zaafı neticesi çıkan bu isyanlar devleti büyük zararlara uÄŸratmıştır. Bu dönemdeki en önemli sorunlardan biri de konar göçer aÅŸiretlerin göç esnasında yerleÅŸik ahaliye verdikleri zararlardır. Bu göçebeler hayvanlarını otlatmak için yerleÅŸik hal-kın ekinlerine zarar verdikleri gibi eÅŸkıyalık hareketlerine kapılarak soygun-culuk ta yapmışlardır. Devlet bu grupları zararlarını önlemek amacıyla iskana tabi tutmuÅŸtur.
• Devlete yeni gelir kaynakları elde etmek için boÅŸ ve harap yerlerin tarıma açılması : Yukarıda belirtildiÄŸi gibi halkın önemli bir kısmı yerlerini terk etmiÅŸ durumdaydı. Bu durum, bir çok köy ve kasabanın harap olmasına yol açtığı gibi bir çok ekili alanın da kullanılamaz hale gelmesine sebep olmuÅŸtur. BilindiÄŸi gibi Osmanlı'nın en önemli gelir kaynağı tarımdı. Tarımda istihdam edilen nüfus ise Türk'tü. Dolayısıyla boÅŸalan yerlerin Türklerin yaÅŸadığı yerler olması yani Tımar ve Zeamet toprakları olması devletin tarım üretimine büyük darbe vurmuÅŸtur. Bu sebeple Osmanlı dev-leti halkı tekrar toprağına döndürmek için sert tedbirler almıştır. Bunun yanında konar göçer Türk topluluklarını da tarıma elveriÅŸli yerlere yerleÅŸ-tirmeye dikkat etmiÅŸtir. Böylece kaçan ahalinin yerine döndürülmesiyle harap yerler tekrar ÅŸenlendirilirken göçebe aÅŸiretlerin iskanıyla yeni bir çok köy ve kasaba da kurulmuÅŸtur.
• Yapılan savaÅŸlar sebebiyle dışardan gelen göçler : Osman-lı'nın kuruluÅŸ ve geniÅŸleme döneminde Rumeli'de fethedilen topraklara bölgeyi TürkleÅŸtirmek amacıyla Anadolu'dan Türk toplulukları gönderilerek buralarda iskan edilmiÅŸlerdi. Ancak 17. Yüzyıldan itibaren Osmanlı'nın Av-rupa'da toprak kaybetmeye baÅŸlaması, buralarda yerleÅŸmiÅŸ olan Türk nüfu-sun ve Müslüman milletlerin katliamdan kaçarak içe doÄŸru göç etmesine yol açmıştır. Bu göç dalgaları zamanla daha büyük bir orana ulaÅŸmış ve devleti sıkıntıya sokmuÅŸtur. Devlet bu grupları Ä°mparatorluÄŸun geri kalan topraklarında yerleÅŸtirmek için uÄŸraÅŸ verecektir. Osmanlı topraklarına göç eden bu grupların geldiÄŸi iki bölge vardır. Bunlar, GüneydoÄŸu Avrupa ile Kırım ve Kafkasya bölgesidir. BilindiÄŸi gibi Kafkasya'dan gelen göçler, AvÅŸar Türkmenlerini çok yakından ilgilendirmektedir.