Ä°fraza tabi Dulkadır Türkmenlerindendir. Devlet otoritesinin sarsılması sonucu Adana, Demirkapı ve Misis arasında yerleÅŸtirilmiÅŸ olan Ä°fraz cemaatleri eÅŸkıyalığa baÅŸlamıştı. AfÅŸar Karamanlı cemaati de, 14 Ä°fraz cemaatiyle birlikte (aralarında Karamanlı adını taşıyan baÅŸka obalarda var) Payas’a kadar uzanan bölgede eÅŸkıyalık hareketlerinde bulunmuÅŸ, çevre köyleri yerlerinden edip Kurt-Kulağı derbendini de harabeye çevirince takibata uÄŸramıştır. NiÄŸde Sancağı mutasarrıfı Polat- Zade Ä°smail Bey, bütün bu cemaatleri bölgeyi ÅŸenlendirmek ve ziraata açmak için Kurtkulağı derbendine 1705 yılında derbentçi olarak yerleÅŸtirdi. Bunlardan bir kısmı iskan yerini terk etse de tekrar döndürüldüler (1725).

Osmanlı vesikalarında herhangi bir boy adı zikredilmeden AvÅŸarlardan bahsedilir. Bunlar AvÅŸarlardan bir bölüktür, yoksa bütün AfÅŸarları ifade etmemektedir. Biz bu bilgileri bu baÅŸlık altında toplamayı uygun gördük. Hatay bölgesinde yaÅŸayan Gündüzlü AvÅŸarı’nın bir obası, AvÅŸar adını taşıyordu. Amik ovası civarında bulunan bu oba 1520’de 55 hane, 1550’de ise biri 33, diÄŸeri 16 hane olmak üzere iki bölüktü. Ayrıca yine bu bölgede yaÅŸayan Beylikli AvÅŸarı’nın AvÅŸar Kethüda adında bir obası bulunuyordu. Bu oba ise 1550’de 48 hane nüfusa sahipti. Boz-Ulus içinde de AvÅŸar cemaatine rastlanmaktaydı. AvÅŸar cemaati, Diyarbakır Türkmenleri yani asıl Boz-Ulus’ta 2, Dulkadırlılar içinde 12 olmak üzere toplam 15 cemaatte 296 hane ve 40 mücerret ile en kalabalık topluluklardan birini oluÅŸturuyordu. II. Selim devrinde ise 6 cemaatte toplam 1305 hane ve 321 mücerret nüfusa ulaÅŸmıştı. Orta Anadolu’ya gelen Boz-Ulus’un Ankara sakinleri içinde yer alan AvÅŸarlar, büyük nüfus kaybına uÄŸramıştı. 1653 yılında 130 haneye kadar düştüğü görülüyor. Bu obaların 8’i Yusuf Kethüda idaresindeydi ve 157 hane, 23 mücerret, 174 nefer nüfusa sahipti. Seyit Ahmet Kethüda idaresindeki grup, 59 hane, 13 mücerret, 72 nefer, Çalapverdi Kethüda idaresindeki grup, 53 hane 3 mücerret, 56 nefer, AvÅŸar Beyli adını taşıyan ve Piri Kethüda idaresindeki grup, 6 hane, 5 mücerret, 11 nefer ve Murad OÄŸlu yönetimindeki grup ise 5 hane, 5 nefer nüfusa sahipti. Ayrıca herhangi bir kethüda idaresinde görünmeyen bir oba da 10 hane, 1 mücerret ve 11 nefer nüfusa sahipti. 1555 ve 1674-80 tarihlerinde AfÅŸar oymağının bir bölümünün Antep’e gelerek yerleÅŸtiÄŸini görüyoruz. Bu tarihlerde MaraÅŸ’ta da AvÅŸar cemaati faaliyette bulunup Kara Hayıt nahiyesine baÄŸlı Ä°ÄŸdecik köyü ile Güvercinlik kazasının Altıntop ve Tumtuma köylerinde yerleÅŸmiÅŸlerdir. DiÄŸer taraftan AfÅŸarlardan bir bölük ise 1573 yılında Ankara’da Haymana civarında bulunuyordu. 1613’te Halep ve Yeni-Ä°l Türkmenleri arasındaki AvÅŸar cemaati, kendi yaylak ve kışlakları yerine Karaman civarında yaylıyordu. Boz-Ulus’un Orta Anadolu’ya göçüne katılan AvÅŸarların Ankara civarına yerleÅŸtiklerini yukarıda söylemiÅŸtik. Boz-Ulus’un bir obası olan Tabanlı cemaati, Ankara civarında bulunan Türkmenleri bünyesinde toplayarak önce “Tabanlı Mukataası" sonra ise “Tabanlı kazası” veya “Boz- Ulus nam-ı diÄŸer Tabanlı” ÅŸeklinde anıldı. Ankara civarındaki AfÅŸarlar, bu topluluÄŸun içinde oldukça önemli bir nüfusla yer aldılar. Boz-Ulus’un göç etmeyip yerinde kalan (Boz-Ulus Mandesi deniliyordu) obaları arasındaki AvÅŸarlar ise Diyarbakır civarında bulunuyordu. Hama, Humus, Halep ve Rakka bölgesinde güneyden gelen Araplara karşı set kurmak için 1692’de iskan edilen oymaklar arasında Boz- Ulus Mandesi’nden olan AfÅŸar oymağı ile Yeni-Ä°l’e tabi AfÅŸar ve Torunları oymağı da bulunuyordu. Bunlar, diÄŸer iskancılarla birlikte kaçtılarsa da Belih nehri doÄŸusundaki 9 adet nehir boyuna, SıçanÅŸehri, TelÅŸammar ve Telzivan nehri havalisine iskan edildiler. Rakka’da iskan olan AfÅŸarlar, 1695’te Kars ve Zülkadriye’ye saldırmışlardı. 1700 yılında ise Sorkun ve havalisinde Köçekli ve Bab-ı Altun ile birlikte ÅŸakilikle meÅŸguldü Afyon’da Geyikler kazasının Pınarbaşı mevkiindeki Mirve (Mürün ?) ve Veliağıl köyüne yerleÅŸtirilen AvÅŸarlardan bazı bölükler ise Kara Hasanlı Ceridi’ne katılıp Adana civarında eÅŸkıyalık hareketlerine katılmıştı. Rakka’ya iskan edilen AfÅŸar ve ona tabi olan Bab-ı Altun, Çeçeli, Dokuz ve Silsüpür AvÅŸarı kaçıp MaraÅŸ, Pazarcık ovası, Kilis, Soku dağı ve Çoban oÄŸlu Dağı’na geldiler. 1703’te Rakka beylerbeyi El-hac Mehmet’e yerleÅŸtirilmeleri için hüküm gönderildi. DiÄŸer taraftan Havran nahiyesi cemaatleri iskandan kaçınca, yerlerine 1720 yılında Hama, Humus ve Belih nehri civarında bulunan AfÅŸar ve diÄŸer cemaatler yerleÅŸtirilmek istendiyse de baÅŸarılı olmadı. Aynı yıl Harran ovasına bir çok aÅŸiret yerleÅŸtirildi. Diyarbakır’da bulunan AfÅŸar oymağından buraya 50 hane iskan oldu. 1728 yılında Rakka iskanından kaçan cemaat, Ankara’nın Haymana ve Konya’nın Turgut kazaları civarına gelmiÅŸti. Tekrar Rakka’ya gönderilmesi emredilen cemaat, Musacalu aÅŸiretine tâbiiydi. Bir müddet sonra Rakka’dan ifraz edilip Zamantı’da boÅŸ ve harap köylere yerleÅŸmelerine müsaade edildiyse de onlar ÅŸekavetle uÄŸraÅŸmaktan vazgeçmediler.Ertesi yıl Kangal ile Hasançelebi arasında bulunan Alaca Han ve UlaÅŸ mevkiine bölgenin güvenliÄŸini saÄŸlamak için yerleÅŸtirilen Sofular cemaatine AfÅŸarlar, Kılıçlı, BektaÅŸ, DoÄŸanlı ve Atmalılar ile birlikte saldırıda bulunmuÅŸlardı. Bunların zararlarını önlemek ve ayrıca Ergani ve Keban’da çıkarılan altını bunlardan korumak için tedbirler alınacaktır. 1733’te Rakka iskanından kaçıp ÅŸakilere yardım eden aÅŸiret mensuplarının önlenmesi için aÅŸiret beylerine emir gönderildi. Ertesi yıl Boz-Ok bölgesinde ÅŸekavet eden AfÅŸarlara rastlıyoruz. Anadolu’da bir çok yeri gezen Seyyah Niebuhr’un listesinde (1764 tarihli) Sivas-Ankara arasında bulunan AvÅŸarların 500 çadır olduÄŸu belirtilmiÅŸtir. 1767’de Karaman’da sakin olan cemaatten bazı bölükler, başı boÅŸ eÅŸkıyayı himaye etmemeleri için devlet tarafından uyarılacaktır. Ayrıca Adana civarında yerleÅŸen AfÅŸarlar kaynaklarda BeÄŸdili Türkmenlerinden bir grup olarak gösterilir. Bunun sebebi Osmanlının tahrir yaparken bu AfÅŸar Oymağını kayıtlara Beydili olarak geçirmesidir. Bunların yerleÅŸtikleri yerler ÅŸuralardır : Adana, Aksaray, Ankara, Asi Kara AÄŸaç, Aydın, Balya, Bor, Boz-Ok, Çankırı, Dinek Keskini, Dulkadır, Elbistan, Erzurum, Ä°negöl – Aydın, Kadirli, Karahisar-ı ÅŸarki, Karaman, Kars, KaÅŸ,Kayseri, KırÅŸehir, Kütahya, MaraÅŸ, Rakka, Sis, Sivas, Sorkun, ÅŸam, Tarsus, Tokat, Zamantı.

Yeni-Ä°l Türkmenlerinden Kara Gündüzlü AvÅŸarının bir obası. Suriye’de Azez’e iskana gönderilen AÄŸanlı AvÅŸarı, iskan yerine gitmeyip dağılarak DerviÅŸan kazası ve BaÄŸros’a gitmiÅŸti. Sonunda 1702 yılında Kadirli’ye iskan olundu. Cemaatten bazıları ise Dinek Keskini bölgesinde yerleÅŸik hayata geçmiÅŸtir.

Recepli AvÅŸarlarının bir kolu. 1703 yılından itibaren diÄŸer Recepli AvÅŸarı obalarıyla birlikte Belih nehri boyları ve Rakka’ya iskan edildi. Ancak bir müddet sonra bir kısmı iskandan kaçıp etrafa dağılarak Kars ve Çıldır taraflarına gittiler. Rakka’ya iskan olan Recepli obalarının 1729 yılındaki tahririnde Akça Ali obası 16 hane ve 8 mücerret nüfusa sahipti.Ankara’nın ElmadaÄŸ ilçesine baÄŸlı Akçaali köyü bu obadan kalmadır. Belgelerde Rakka, Karaman, KırÅŸehir, Kadirli, Sis, Zamantı, Karsı MaraÅŸ ve Kayseri’de yerleÅŸtiÄŸi görülüyor.

Mersin bölgesinde yaÅŸamaktadırlar. Bunlar, Azerbaycan’ın Akdam ilinden geldikleri için bu adı almışlardır. Nitekim İç-El bölgesinde Azerbaycan’ın Gence Vilayetinden geldiÄŸi için Genceli AvÅŸarı adlı bir oba da bulunmaktadır. Bu cemaatin bir kısmı İç-El’de bulunan Burhanlı AfÅŸarları ile birlikte 1800’lerde Mersin’den göç edip Karaman’a gelerek merkeze baÄŸlı Burhan köyünü kurmuÅŸlardır.